Hoogsensitiviteit en de relatie tot burn-out

Omdat mensen die een burn-out hebben ook vaak kenmerken vertonen van mensen die hoogsensitief zijn, is mij gevraagd meer te vertellen over dit onderwerp. Is er een verwantschap tussen die twee of berust dat op toeval?

Hooggevoel – HSP – Hoogsensitief
Allemaal termen die het zelfde aanduiden: mensen die een verhoogde tot extreme gevoeligheid hebben voor prikkels en indrukken van buitenaf. Ook merken zij meer dan gemiddeld details en signalen op. Over het algemeen gerelateerd aan onze zintuigen: zien, horen, proeven, ruiken en (aan)voelen. Men spreekt vaak van HSP (high sensitive person) hoewel ik zelf wat moeite heb met deze benaming omdat mensen meer zijn dan HSP alleen.

Hoogsensitiviteit is een eigenschap van het zenuwstelsel in combinatie met de hersenen. Ongeveer 20% van de bevolking heeft het in meer of mindere mate en uit onderzoeken van psychotherapeute en docente Elaine Aron (grondlegger van het begrip HSP) is gebleken dat het mogelijk een erfelijke eigenschap is die net zo vaak voorkomt bij mannen als bij vrouwen.

Enkele kenmerken
Hoewel het voor ieder individu anders is, zijn er wel een aantal kenmerken te noemen die vaak voorkomen als we spreken over hoogsensitiviteit. – mensen nemen gedetailleerder, subtieler en intenser waar – zij zijn erg gevoelig voor prikkels van buitenaf (harde geluiden, penetrante geuren, sfeer, etc.) – hebben meer tijd nodig en moeite om indrukken te verwerken – zijn vaak plichtsgetrouw en perfectionistisch – hebben relatief meer en sneller last van stress, spanningen en fysieke klachten Zoals gezegd is het voor ieder individu anders, maar in principe kun je spreken over twee soorten hoogsensitiviteit. De grootste groep is van nature meer rustig en introvert. Zij voelen zich het prettigst bij een rustig en gelijkmatig leven (HSP). De andere groep heeft meer behoefte aan spanning en uitdaging en is meer extravert (HSS = high sensation seeker). Desalniettemin raken ook zij snel overprikkeld. Het is voor deze groep dus extra belangrijk om een goede balans te vinden tussen de behoefte aan nieuwe impulsen en de behoefte aan rust.

In onze westerse wereld ligt de nadruk op ratio en verstand en hoogsensitiviteit wordt gezien als lastig en raar. Zelf heb ik er ook lang zo over gedacht. Toen iemand mij vroeg of ik mogelijk hoogsensitief was, heb ik dat direct de kop ingedrukt. “Weer zo’n hype waarin iedereen zich ineens herkent.” Toen ik een aantal jaren later toch maar eens het boek ‘Voluit leven met hooggevoeligheid’ van Susan Marletta-Hart ging lezen, werd mij al snel duidelijk waarom ik soms het gevoel had buiten de werkelijkheid te staan en toch had ik nog steeds moeite om te accepteren wat zo duidelijk gemaakt werd in dit boek en waarmee alle losse puzzelstukjes één geheel werden. Ik ben HSS. Intuïtief had ik al veel gedaan om aan mijn innerlijke behoeften te voldoen en toch was er nog een burn-out voor nodig om het goed tot mij door te laten dringen dat er iets moest veranderen: Ik moest veranderen.

En dat heb ik gedaan met als belangrijkste aspecten het accepteren van mijzelf zoals ik ben enneeding my space goed naar mijzelf en mijn behoeften luisteren. Ik zorg dat ik voldoende uitdaging heb door mooie reizen te maken, leuke dingen te ondernemen en mensen te ontmoeten. Daarnaast zorg ik ervoor dat ik voldoende tijd vrijmaak voor mijzelf om alle opgedane indrukken weer te verwerken. De mooie eigenschappen die hoogsensitiviteit met zich meebrengt, kan ik in mijn werk als counselor goed kwijt en door een goede balans te hebben tussen rust enerzijds en uitdaging anderzijds ben ik niet anders dan welk ander mens dan ook.

Hoogsensitiviteit en werk
Voor mensen met hoogsensitiviteit zijn de werkomgeving en de werkomstandigheden van groot belang voor zijn welbevinden. Iemand met hoogsensitieve eigenschappen zal niet gelukkig worden in een lawaaiige fabriekshal met veel bedrijvigheid en veel mensen. Dat wil echter niet zeggen dat het niet mogelijk is. Het is belangrijk om balans te vinden tussen jouw persoonskenmerken en hetgeen er van jou gevraagd wordt.

Als die balans zoek raakt dan kan er sprake zijn van overbelasting wat weer burn-out tot gevolg kan hebben.

Is er een link tussen hoogsensitiviteit en burn-out?
Op deze vraag kan ik volmondig ja zeggen. Er is beslist een link tussen deze twee. Mensen met hoogsensitiviteit hebben meestal sneller last van stress en zijn vaak perfectionistisch van aard. Twee belangrijke persoonskenmerken die je terug kan vinden bij mensen met een burn-out. Tijdens de begeleiding van mensen met een burn-out hou ik er dan ook altijd rekening mee dat mensen mogelijk hoogsensitieve eigenschappen hebben die mede geleid kunnen hebben tot een burn-out en als dat zo is, is er ook veel aandacht voor dit item. Maar het is niet altijd het geval. Andersom evenmin, mensen die hoogsensitief zijn, hoeven niet altijd een burn-out te krijgen. Wel kan het elkaar sterk beïnvloeden en is het dus raadzaam om als counselor veel van beide onderwerpen af te weten.

Ben ik hoogsensitief?
Met het lezen van deze blog kan ik mij zo voorstellen dat je jezelf wellicht herkent in hetgeen ik summier beschreven heb. Maar iemand die graag in de natuur is, is niet direct hoogsensitief. Op het internet zijn diverse goede sites te vinden die meer vertellen over dit onderwerp en waarop je testen kunt invullen om een schatting te maken in hoeverre er mogelijk sprake kan zijn van hoogsensitiviteit. Een voorbeeld daarvan is www.hooggevoelig.nl.

Mocht je meer behoefte hebben aan persoonlijk contact om over dit onderwerp te praten dan kun je contact opnemen met La Chiave. Meer informatie vind je op mijn website www.lachiave.nl.

© La Chiave – juni 2015